Vì sao thuốc tránh thai Plan B không hiệu quả với bạn?

Khi sử dụng thuốc tránh thai Plan B không hiệu quả, bạn nên cân nhắc một số biện pháp khác để tránh có thai ngoài ý muốn và ảnh hưởng đến kế hoạch sinh con.

Hiện nay có 3 biện pháp ngừa thai khẩn cấp đang được sử dụng rộng rãi là thuốc Plan B (hay còn gọi là Postinor), thuốc Ella và dụng cụ đặt tử cung tránh thai (IUD). Thuốc tránh thai khẩn cấp được sử dụng phổ biến để tránh thai sau quan hệ tình dục không được bảo vệ, tuy nhiên hiệu quả và tác dụng phụ của các loại thuốc này rất khác nhau tùy vào đối tượng sử dụng.

Trao đổi với tạp chí Daily Mail Online, tiến sĩ Holly Bullock đã cung cấp những thông tin về sự khác biệt giữa các loại thuốc tránh thai và giải thích tại sao thuốc tránh thai khẩn cấp Plan B không hiệu quả đối với một số phụ nữ. Đồng thời bà cũng đề xuất những giải pháp hiệu quả có thể dùng để thay thế Plan B trong tương lai.

Các biện pháp tránh thai khẩn cấp phổ biến

Thuốc tránh thai Plan B

Thuốc tránh thai Plan B được FDA cấp phép năm 1999, là thuốc tránh thai khẩn cấp được sử dụng phổ biến ở Việt Nam và trên thế giới, được bán ở các hiệu thuốc mà không cần kê đơn. Plan B cũng được biết đến với tên biệt dược là Postinor 1 và Postinor 2.

Ở Việt Nam hiện nay, Postinor 2 (Plan B) do Công ty Gedeon Richter sản xuất là thuốc tránh thai khẩn cấp đang được sử dụng rộng rãi. Plan B ngăn ngừa có thai bằng cách ngăn chặn tạm thời việc tạo trứng, ngăn chặn quá trình thụ tinh xảy ra, hoặc không cho trứng đã được thụ tinh làm tổ trong tử cung. Plan B One-Step được dùng 1 viên với liều duy nhất (Postinor 2 có 2 viên mỗi liều, chỉ định dùng 1 liều duy nhất).

Thuốc tránh thai Ella

Ella được FDA cấp phép năm 2010, là thuốc tránh thai khẩn cấp có chứa ulipristal có khả năng ngăn chặn tác dụng của các nội tiết tố quan trọng cần thiết cho thụ thai. Thuốc này chỉ được bán khi được bác sĩ kê đơn. Ella có thể được sử dụng trong vòng 120 giờ sau khi quan hệ tình dục. Thuốc được sử dụng 1 viên với liều duy nhất.

Dụng cụ đặt tử cung tránh thai

Dụng cụ đặt tử cung tránh thai (IUD) được đặt vào trong tử cung để ngăn ngừa có thai. IUD có hiệu quả trong vòng 5–7 ngày sau khi quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ hữu hiệu.

Đánh giá hiệu quả của thuốc tránh thai Plan B

Theo thông tin từ các chuyên gia đăng tải trên Webmd, nếu bạn sử dụng Plan B trong vòng 72 giờ sau quan hệ tình dục không có biện pháp bảo vệ, Plan B có hiệu quả tránh thai đạt 89%. Sử dụng thuốc càng sớm sau khi quan hệ cho hiệu quả càng cao, trong vòng 24 giờ đầu, Plan B có hiệu quả tránh thai đạt 95%.

Thuốc tránh thai Plan B chỉ là kế hoạch dự phòng

Tuy nhiên, bạn cần lưu ý là Plan B không đạt hiệu quả cao như thuốc tránh thai uống hàng ngày. Do đó, bạn không nên lạm dụng Plan B như là một loại thuốc tránh thai chủ yếu. Đồng thời, Plan B cũng không có tác dụng bảo vệ bạn khỏi những bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đúng như tên gọi “Plan B” trong tiếng anh có nghĩa là “Kế hoạch B”, thuốc Plan B nên chỉ được dùng như là một kế hoạch dự phòng chứ không nên sử dụng thường xuyên.

FDA cho phép các tiệm thuốc bán cho mọi đối tượng người dùng mà không cần phải kê đơn. Tiến sĩ Bullock tại trường đại học chuyên khoa sản và phụ khoa Mỹ (ACOG) cho biết một số dược sẽ vẫn có thể từ chối bán thuốc này cho các nữ sinh dưới 17 tuổi.

Vì sao thuốc tránh thai Plan B không hiệu quả?

Hiệu quả tránh thai giảm nếu không sử dụng sớm

Thuốc tránh thai Plan B không có hiệu quả nếu không được sử dụng sớm ngay sau khi quan hệ không có biện pháp bảo vệ.

Tại Hoa Kỳ, Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm (FDA) đã cấp phép Plan B sử dụng để tránh thai trong vòng 72 giờ trong các trường hợp:

    Bị hãm hiếp
    Sau khi quan hệ tình dục không an toàn
    Có sử dụng biện pháp tránh thai nhưng xảy ra sự cố nên biện pháp không phát huy hiệu quả.

Tiến sĩ Bullock giải thích rằng theo cơ chế hoạt động, Plan B đưa một loại hormone có tên là levonorgestrel vào cơ thể. Loại hormone này sẽ bám vào các thụ thể và làm chậm quá trình rụng trứng nếu quá trình rụng trứng chưa xảy ra. Nhưng nếu trứng đã rụng sau đó được thụ tinh với tinh trùng và bám vào tử cung (khi trứng đã rụng, quá trình thụ tinh có thể xảy ra rất nhanh ngay sau khi giao hợp) thì Plan B không có hiệu quả tránh thai nữa.

Hiệu quả tránh thai liên quan đến chỉ số BMI

Hiệu quả tránh thai của Plan B giảm ở những phụ nữ có chỉ số BMI cao. Nhiều nghiên cứu cho thấy hiệu quả ngăn rụng trứng của Plan B giảm đáng kể ở những phụ nữ có chỉ số BMI trên 25. Điều này có nghĩa là Plan B không có hiệu quả tránh thai cao trên 1/4 phụ nữ.

Hiện nay khoa học vẫn chưa ra giải thích cụ thể về cơ chế làm giảm hiệu quả của Plan B ở những phụ nữ có chỉ số BMI cao. Tuy nhiên, có giả thiết rằng lý do chính có thể là do độ pha loãng. Những người có chỉ số BMI cao có trọng lượng cơ thể lớn hơn, do đó liều lượng thuốc không đủ để ngăn ngừa rụng trứng. Kết quả xét nghiệm máu từ những phụ nữ này cũng cho thấy hàm lượng thuốc trong máu của họ thấp hơn so với nhóm Plan B có phát huy hiệu quả cao.

Ngoài Plan B, các loại biện pháp tránh thai khẩn cấp khác có hiệu quả như thế nào?

Hiệu quả các biện pháp tránh thai khẩn cấp khác


Thuốc tránh thai Ella hiệu quả cao hơn Plan B

Ở Mỹ, Ella là một loại thuốc mới, tuy đã có mặt ở thị trường hơn 5 năm nhưng nhiều hiệu thuốc và công ty dược vẫn chưa dự trữ và bán rộng rãi loại thuốc này. Tiến sĩ Bullock cho biết công trình nghiên cứu của bà chỉ ra chỉ khoảng 4% các hiệu thuốc ở Mỹ có bán loại thuốc này, do đó nhiều phụ nữ có thể đã dành rất nhiều thời gian để xin đơn thuốc nhưng lại không thể mua được thuốc, do đó đã chuyển sang dùng một loại thuốc khác vì không thể chờ đợi tìm mua được Ella.

Nhiều nghiên cứu đã cho thấy Ella có hiệu quả hơn nhiều so với Plan B. Thành phần ulipristal acetate có trong Ella là một chất hóa học hoạt động để kích hoạt các thụ thể. Chất này bám vào các thụ thể và có thể tồn tại ở trạng thái đó lâu hơn levongestrel (thành phần chính của Plan B). Điều này giải thích tại sao Ella có hiệu quả cao hơn Plan B.

Do đó, mặc dù trứng đã sẵn sàng rụng, Ella vẫn có thể ngăn chặn quá trình rụng trứng xảy ra. Và với Ella, một khi trứng đã rụng và gặp tinh trùng, xảy ra quá trình thụ tinh và bám vào tử cung, Ella cũng không có tác dụng tránh thai nữa.

Đối với giới hạn về chỉ số BMI của người dùng, Ella vẫn hoạt động trên nhóm phụ nữ có BMI dưới 35. Tuy nhiên, hiệu quả cũng giảm đáng kể ở những người thừa cân có BMI trên 35.

Dụng cụ tránh thai tử cung IUD có hiệu quả rất cao

Khắc phục những nhược điểm của Plan B và Ella, dụng cụ đặt tử cung tránh thai (IUD) được đánh giá là có hiệu quả tránh thai cao và lâu dài nhất. Dùng trong trường hợp tránh thai khẩn cấp, IUD có hiệu quả đạt tới 99% trong vòng 5 ngày sau khi quan hệ. Nếu được đặt lâu dài, hiệu quả tránh thai của IUD có thể lên tới 10 năm. IUD cũng giúp làm giảm lượng máu trong mỗi chu kỳ kinh nguyệt.

Dụng cụ đặt tử cung tránh thai (IUD) cũng có một số tác dụng phụ và ảnh hưởng nhất định như có thể gây chảy máu bất thường sau khi mới đặt, hoặc làm đau đầu, nhạy cảm, đau ngực, tăng cân trong một số trường hợp. Điều đáng mừng là những dấu hiệu này thường mất đi sau vài tháng đầu.

Tuy nhiên, những người bị viêm âm đạo hoặc có tiền sử chảy máu âm đạo bất thường thì không nên đặt dụng cụ cung tránh thai ở tử cung. Tùy vào tuổi tác, điều kiện sinh lý và quan hệ vợ chồng cũng như kế hoạch sinh con, phụ nữ có thể lựa chọn các biện pháp tránh thai phù hợp nhất và xem xét sử dụng Plan B trong những trường hợp cụ thể.